به عنوان یک معلم جراتورزی، بارها با این پرسش مواجه میشوم: «کدام کتاب را بخوانم؟»
هرچند کتاب خواندن آدمها را جراتورز نمیکند و دستکم لازم است در دورههای آموزشی شرکت کنید و مدتی کنار دیگران تمرین کنید، تا بعد خودتان راهپیمایی در مسیر جرلتورزی را در زندگی خودتان ادامه بدهید، اما کتابها کمک میکنند مردم ما با مفهوم جراتورزی آشنا شوند؛ چیزی که از نان شب برایمان واجبتر است.
سه کتابی که در ادامه معرفی میکنم، هر کدام از زاویهای متفاوت به موضوع نزدیک شدهاند. اینها را بیشتر بهعنوان منابع آموزشی میشود دید؛ ابزارهایی برای فهم بهتر الگوهای رفتاری در روابط فردی و اجتماعی.
1. راهنمای جرأتورزی برای زنان
این کتاب نوشته جولی دی ازودو هنکس است و در سال ۲۰۱۶ منتشر شده و من و یکی از شاگردان جراتورزیام، ۷ سال قبل ترجمهاش کردیم. اگرچه عنوانش «برای زنان» است، اما نگاه زنانهی نویسنده و مثالهایی از زندگی زنان، و حتی اینکه زنان واقعا بیش از مردان نیازمند آموزش دیدن برای جراتورزیاند، دلیل نمیشود که مردان این کتاب را نخوانند.
محتوای این کتاب فراتر از آموزش صرف جرأتورزی است و به بررسی عمیقتری از شکلگیری خود و الگوهای رفتاری در روابط میپردازد و نشان میدهد چطور تجربههای اولیه دلبستگی در کودکی میتواند سبک ارتباطی فرد در بزرگسالی را شکل دهد.
در طول کتاب، خواننده با مفهوم آگاهی هیجانی آشنا میشود؛ اینکه چگونه میتوان احساسات را شناخت و تنظیم کرد و بدون سرکوب یا غرق شدن در آنها، ازشان در جهت تصمیمگیری بهتر استفاده کرد.
به این ترتیب، جولی هنکس توانسته نگاه جامعی به جرأتورزی داشته باشد؛ طوریکه این مهارت را جدا از سایر توانمندیهای روانی نبینیم و در ارتباط با خودآگاهی، همدلی، تنظیم هیجان و مهارتهای ارتباطی بررسیاش کنیم.
در عین حال، این کتاب ابزارهایی عملی برای تغییر الگوهای ارتباطی ناکارآمد ارائه میدهد و به خواننده کمک میکند بفهمد چه بگوید، چگونه بگوید و در چه زمانی بگوید تا بتواند مرزهایش را حفظ کند و روابطی سالمتر و متعادلتر بسازد.
این کتاب را میتوانید بصورت اینترنتی از اینجاها بخرید:
📌 از انتشارات رسا خریداری کنید
2. جرأتورزی مشفقانه
ایده مرکزی این کتاب روی یک تعادل ظریف شکل گرفته: قاطعیت در کنار حفظ ارتباط انسانی؛ جراتورزی در کنار شفقت.
این کتاب را شری واوریچک نوشته و سال ۲۰۱۲ منتشر شده اما من توانستم ترجمه آن را دو سال قبل تمام کنم.
ما اگر با دیگران مهربان باشیم، غالبا به سمت سکوت میرویم برای حفظ رابطه، یا اگر نامهربان باشیم به سمت واکنشهای تند. این کتاب تلاش میکند راه سوم را نشان دهد؛ جایی که فرد بتواند همزمان «شفاف» و «در ارتباط» باقی بماند. این کتاب نزدیکترین نگاه را به مدل جراتورزیای که من تدوین کرده ام و نامش را گذاشتهام «ترمیم روابط بین فردی مبتنی بر برابری» (EFIRR) دارد.
جرأتورزی در این نگاه، صرفاً مهارت بیان نیست؛ یک انتخاب آگاهانه مبتنی بر یک نگرش و بینش عمیق است.
این کتاب را میتوانید بصورت اینترنتی از اینجاها بخرید:
3. رهایی از تله اطاعت
این کتاب، قدیمیترین کتاب آموزش جراتورزی است که نام اصلیاش «حقوق کامل شما»ست و نسخه اول آن را حدود پنجاه سال قبل، دو روانشناس و معلم جراتورزی به نامهای مایکل امونز و رابرت آلبرتی نوشتهاند.
ترجمههای دیگری از ویرایشهای قبلی این کتاب هم ترجمه شده، اما کیفیت خوبی ندارد و ترجیح میدهم این ترجمه را معرفی کنم که از آخرین ویراست کتاب است و کمی هم بهتر.
این کتاب را میتوانید بصورت اینترنتی از اینجاها بخرید:
📌از ایران کتاب کتاب
📌از انتشارات اسبار خریداری کنید
هنوز بسیارند کتابهای کلاسیک آموزش جراتورزی و کتابهای جدیدتری که به فارسی ترجمه نشدهاند. امیدوارم جراتورزی روزگاری آنقدر پرآوازه شود که مترجمان سراغ ترجمه آن کتاب ها هم بروند.
جمعبندی
اگر این سه کتاب را کنار هم قرار بدهیم، یک مسیر قابلفهم شکل میگیرد:
شناخت الگوهای اطاعت → فهم جرأتورزی → تمرین بیان سالم در رابطه
اینها جایگزین درمان نیستند، اما میتوانند درک فرد از رفتارهای خودش را روشنتر کنند؛ و همین نقطه، معمولاً شروع تغییر است.
